Petycja Obywatelska w sprawie natychmiastowego uchylenia systemu handlu uprawnieniami do emisji ETS2

Adresaci: Komisja Europejska, Parlament Europejski.

My, niżej podpisani obywatele Polski wzywamy do natychmiastowego podjęcia działań mających na celu uchylenie systemu ETS2, wprowadzonego dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 z dnia 10 maja 2023 r.

Mechanizm ETS2 ma objąć opłatami sektory transportu drogowego oraz budownictwa od 2028 roku. Rozszerzenie systemu handlu uprawnieniami do emisji generuje nieproporcjonalne obciążenie finansowe dla obywateli i podmiotów gospodarczych w Unii Europejskiej znacząco obniżając ich konkurencyjność.

Uzasadnienie:

1. Drastyczny wzrost kosztów życia i ryzyko ubóstwa energetycznego: ETS2 nałoży dodatkowe koszty ukryte w cenie paliw kopalnych (węgla, gazu, paliw silnikowych), które zostaną powiększone o podatek VAT. Polska jest krajem, który najdotkliwiej odczuje skutki ETS2, między innymi ze względu na wysokie wykorzystanie węgla do ogrzewania budynków.

• Ryzyko wzrostu cen ogrzewania w Polsce: według ekspertów po wprowadzeniu ETS2 ceny w trzech milionach gospodarstw domowych w Polsce mogą wzrosnąć nawet o 150%.

• Skumulowane koszty ogrzewania: Skumulowany dodatkowy koszt ETS2 w latach 2027–2030 dla przeciętnej rodziny ogrzewającej dom węglem wyniesie 10 311 zł, a dla rodziny korzystającej z gazu – 6 338 zł.

• Obciążenie budżetów domowych: Roczny koszt ETS2 w 2030 r. dla przeciętnej polskiej rodziny ogrzewającej węglem osiągnie 134% minimalnego miesięcznego wynagrodzenia netto, a w przypadku gazu – 82%.

• Koszty paliw transportowych: Dodatkowy koszt netto paliw transportowych w 2028 r. wyniesie 0,59 zł/l dla diesla, 0,49 zł/l dla benzyny, oraz 0,34 zł/l dla LPG. Cena za litr benzyny może wzrosnąć od 0,54 zł do 1,48 zł.

2. Utrata konkurencyjności i zagrożenie inflacyjne: Wysoki wzrost kosztów zakupu paliw związanych z transportem (łączny koszt netto zakupu uprawnień wyniesie w Polsce około 11,5 mld zł w 2027 r., wzrastając do 21 mld zł w 2030 r.) zmusi przedsiębiorców do podnoszenia cen swoich towarów i usług. Proces przenoszenia wzrostu cen na kolejne gałęzie gospodarki będzie analogiczny do mechanizmów obserwowanych w 2022 roku w następstwie kryzysu energetycznego. Wysokie ceny energii osłabiają konkurencyjność unijnych przedsiębiorstw na rynkach międzynarodowych, w szczególności w porównaniu z gospodarką Stanów Zjednoczonych i Chin. Dalszy wzrost cen może skutkować likwidacją tysięcy miejsc pracy.

3. Wady konstrukcyjne systemu i gwałtowny skok cen po 2030 r.:

• Nieskuteczny pułap cenowy: ETS2 zakłada mechanizm ograniczający gwałtowny wzrost cen uprawnień (nominalnie do 45 euro za tonę CO₂). Jednakże prognozy Komisji Europejskiej z 2024 roku, a więc momentu gdy znane były zasady funkcjonowania systemu, wskazują że ceny uprawnień przekroczą poziom 45 euro już w 2028 roku.

• Ryzyko połączenia systemów: Prognozy KE zakładają połączenie ETS2 z istniejącym systemem ETS po 2030 r.. Średnia cena w systemie ETS w 2023 r. wyniosła 83,85 euro/t, a prognozowana dla ETS na 2030 r. wynosi 100 euro. Połączenie systemów doprowadzi do gwałtownego wzrostu kosztów emisji dla gospodarstw domowych.

4. Nierealistyczny harmonogram wdrożenia i brak przygotowania: Transformacja wymagana przez ETS2 jest zadaniem kolosalnym, a jej przeprowadzenie w krótkim, a nawet średnim horyzoncie, jest niewykonalne. Przykładowo, sam proces instalacji pomp ciepła w budynkach jednorodzinnych, przy rocznym montażu 200 tys. sztuk, może zająć ponad 25 lat. Brak transformacji skazuje obywateli na ponoszenie rosnących kosztów ETS2.

W związku z nieproporcjonalnym obciążeniem finansowym dla obywateli, generowaniem ubóstwa energetycznego i zagrożeniem konkurencyjności gospodarczej, wzywamy instytucje Unii Europejskiej do odstąpienia od regulacji wprowadzających ETS2.

Oczekujemy, że Komisja Europejska w trybie pilnym przedstawi propozycję uchylenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 z 10 maja 2023 r., ustanawiającej system handlu emisjami dla sektorów transportu drogowego i budownictwa.